Đây là câu chuyện được ghi lại trong sách của người Pháp có từ thế kỷ thứ 19 khi mà các học giả người Pháp sang Việt Nam để tìm hiểu về những chuyện huyền bí có thiệt trong dân gian. Cuốn sách đã được tác giả Đỗ Ngọc Giao dịch Việt ngữ.

Ở tỉnh Bình Thuận có ông xã trưởng tên Định. Bữa nọ ổng nhận lịnh về gặp cấp trên gấp. Dọc đường lộ có cái miếu thờ bà Ngũ Hành linh lắm. Ai đi ngang, làm quan gì không biết, đi kiệu hoặc cỡi ngựa, cũng phải dừng lại, bước xuống bỏ dù ra chào, không thôi là bả vật chết. Khi xã Định cỡi ngựa gần tới chỗ đó, ổng khấn: “Tui có lịnh về gấp, sợ trễ, phải đi ngựa, trời tối thui rồi, đàng kia còn có cọp dữ, xin bà làm ơn cho tui qua luôn, xong việc về nhà tui cúng tạ ơn.”

Miệng khấn, chưn ông đạp ngựa vọt tới. Qua miếu, ổng hộc máu liền, nhưng vẫn ráng chạy đi. Xong công chuyện, về ngang miếu, ổng khấn bà cho ổng khỏe lại, ổng hứa sẽ cúng một con heo. Nhưng rồi ổng thấy không khỏe mà còn yếu hơn, ổng nổi hung, nói: “Cái bà vô đạo! Bà có giỏi giết tui đi, xuống âm phủ tui kiện cho bà coi.” Tới khi hết ăn uống nổi, biết sắp chết, ổng kêu vợ con lại dặn: “Chừng nào tui chết rồi, nhớ cúng cho tui một trăm tờ giấy bự, mười cây viết với năm cục mực tàu. Xuống tới dưới, tui viết đơn kiện con mụ này, để coi ai hơn ai.”

Không ai biết rõ xã Định làm gì ở dưới âm phủ và quá trình kiện cáo ra sao, nhưng ba tháng sau khi ổng chết, bà Ngũ Hành nhập đồng nói làng dỡ miếu đi, chớ đừng thờ bả nữa. Họ hỏi sao vậy, bả nói: “Thằng cha xã Định chết đâm đơn kiện tui, làm tui không được phép coi làng này nữa. Nên tui mới nói làng đừng cúng gì cho tui hết, có cúng thì cô hồn ăn mà thôi; tui giờ phải theo kiện chớ không rảnh.”

Dân làng nghe thì nghe vậy chớ chưa dám dỡ miếu. Mấy tháng sau đó, tới lễ tế Trời hàng năm theo tục lệ của các vua triều Nguyễn, dân làng cúng cho bà Ngũ Hành một con heo như trước. Xã Định liền nhập đồng nói dân làng: “Tui đã kiện con mụ này rồi; mụ không có quyền ở miếu này nữa. Làng đừng cúng gì cho mụ nghen. Không tin, làng gọi Ông Địa lên, rồi ổng nói cho nghe.” Họ kiếm đồng gọi Ông Địa. Ông Địa nhập đồng, biểu xã Định nói trúng. Làng bèn dỡ miếu, từ đó người đi ngang không phải bước xuống bỏ dù ra chào nữa.